Người Đưa Tin
Tin Tức Cập Nhật :

VANEWS VIDEO CHANNEL - TV

Thực hư việc lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa phản pháo lệnh bắt Bồ nhí Trịnh Văn Chiến của Nguyễn Phú Trọng?

Tin nóng: Nguyễn Xuân Phúc trong danh sách 168 quan chức Việt Nam đề nghị Hoa Kỳ chế tài theo Luật Magnitsky?




Mời xem Video: Tranh dành Quyền lực



Nhấp vào nút play (►) dưới đây để nghe

Hoàn tất danh sách 168 quan chức Việt Nam đề nghị Hoa Kỳ chế tài theo Luật Magnitsky

Tổ chức BPSOS ở Hoa Kỳ vừa loan báo hoàn tất danh sách 168 viên chức chính phủ Việt Nam với đề nghị chế tài vì đã vi phạm nhân quyền bằng cách sử dụng bạo lực đàn áp đối lập hoặc xung công trái phép đất đai của người dân.

Văn phòng BPSOS ở Virginia, Hoa Kỳ, loan báo đã hoàn tất 6 bộ hồ sơ với danh sách 168 viên chức vi phạm nhân quyền trong nước, đề nghị chính phủ Mỹ áp dụng những biện pháp chế tài đối với họ dựa theo Luật Magnitsky Toàn Cầu.

Theo Luật Magnitsky Toàn Cầu mà quốc hội Mỹ thông qua và được tổng thống Obama ký ban hành cuối tháng Mười Hai 2016, thì có hai nhóm đối tượng bị chế tài. Thứ nhất là giới chức chính quyền hoặc những công cụ của họ, tức những thành phần không nằm trong chính quyền nhưng tiếp tay cùng chính quyền để đàn áp người dân. Thứ hai, những viên chức chính quyền dính líu đến các vụ tham nhũng, trong đó có những trường hợp cưỡng chiếm đất đai và tài sản của người dân, sau đó còn đe dọa đàn áp những ai dám tố cáo họ.

Chiếu theo Luật Magnitsky Toàn Cầu, những viên chức có hành động như vậy sẽ bị chế tài tức là bị từ chối visa nhập cảnh Hoa Kỳ, kể cả những giới chức cao cấp có thể phải đi công du ở Mỹ. Mặt khác, đối với những giới chức vi phạm nhân quyền mà có của chìm của nổi tại Mỹ thì tài sản của họ đó sẽ bị đóng băng bởi chính quyền sở tại.

  Sáu hồ sơ thực hiện và đúc kết lại từ trên 100 hồ sơ báo cáo vi phạm nhân quyền từ 2014 đến giờ đối với Việt Nam.

- Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng
Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng,  giám đốc điều hành  BPSOS, cho biết 6 hồ sơ gồm tên 168 nhân vật ở Việt Nam đã được chuyển qua Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ hôm 17 tháng Ba vừa qua, cũng là 6 hồ sơ ưu tiên mà tổ chức dùng để vận động từ giờ đến cuối năm:

Sáu hồ sơ thực hiện và đúc kết lại từ trên 100 hồ sơ báo cáo vi phạm nhân quyền từ 2014 đến giờ đối với Việt Nam. Trong 6 hồ sơ đó chúng tôi nhận diện ra được 168 nhân vật. 167 là giới chức chính quyền, trong đó có 5 giới chức trung ương, 38 giới chức lãnh đạo cấp tỉnh và thành phố. Còn lại là những người ở cấp thấp hơn hoặc ở cấp địa phương, trong đó một người không phải giới chức chính quyền nhưng là một công cụ của chính quyền nhằm thực thi việc đàn áp trong một vụ cưỡng chiếm đất đai rất lớn trước đây, năm 2010.

Tổng thống Barack Obama ký luật Magnitsky mở rộng phạm vi ra các nước khác trên thế giới hôm 8/12/2016.
Căn cứ dựa vào để lập hồ sơ chế tài theo Luật Magnitsky Toàn Cầu bao gồm những hình thức tra tấn hoặc đánh chết người. Những trường hợp này phải được quốc tế biết đến nhằm quyết định mức độ khả tín của những hồ sơ đưa ra. Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng cho biết thêm:

Và điểm thứ ba là có thể truy cập trách nhiệm những thủ phạm dính líu đến những vụ đàn áp nhân quyền một cách trầm trọng như vậy. Đấy là những tiêu chuẩn để lọc ra 6 hồ sơ này. 

Phải  lấy thông tin trực tiếp từ nạn nhân hoặc nhân chứng có mặt tại hiện trường, không thể dựa trên những bản tin từ báo chí mà phải phối kiểm trực tiếp với người biết chuyện, người trong cuộc. Thứ hai là phải từ nhiều nguồn phối kiểm độc lập khác nhau. Thứ ba là được sự xác nhận của Liên Hiệp Quốc bởi chính họ cũng đã phối kiểm, hoặc là có sự xác nhận của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ qua Tòa Đại Sứ hoặc Tòa Tổng Lãnh Sự của họ ở tại Việt Nam. Đó là những tiêu chuản để xác minh được tính khả tín trong các hồ sơ mà chúng tôi chọn ra.

Thời điểm tiết lộ danh tánh

Về thời gian có thể tiết lộ danh tính 168 nhân vật vi phạm nhân quyền bị chế tài theo Luật Magnitsky Toàn Cầu, trong lúc hành pháp của tổng thống Donald Trump chưa công bố thể thức để thực thi luật này, giám đốc điều  hành BPSOS cho biết có thể trong một cuộc họp báo đầu tháng Tư tới nhưng chỉ một phần danh sách được công bố mà thôi:

Chúng tôi cần phải vận động quốc hội cũng như phối hợp với các tổ chức nhân quyền lớn của Hoa Kỳ để áp lực hoặc kêu gọi hành pháp Hoa Kỳ cứu xét những hồ sơ mà chúng tôi nộp.

Cách thức làm là từng đợt sẽ công bố danh sách này nhưng cũng sẽ có một số nhân vật chúng tôi sẽ không công bố cho tới khi ngã ngũ. Đó là những nhân vật có thể có tài sản ở Hoa Kỳ mà chính phủ Hoa Kỳ không muốn cho biết trước bởi vì sợ họ có thể tẩu tảu tán tài sản ra khỏi Hoa Kỳ trước khi bị đóng băng.

  Cách thức làm là từng đợt sẽ công bố danh sách này nhưng cũng sẽ có một số nhân vật chúng tôi sẽ không công bố cho tới khi ngã ngũ.

- Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng
Tổng thống Trump và nội các có vẻ bận rộn rất nhiều đến những việc khác, tuy nhiên đây là luật của Hoa Kỳ và luật thì phải chấp hành. Do đó có những bộ phận riêng của Bộ Ngoại Giao, Bộ Ngân Khố, Bộ Tư Pháp đang làm việc về vấn đề thể thức nhằm thực thi luật này. 


Việc thứ hai mà chúng tôi muốn nhấn mạnh là quốc hội Hoa Kỳ theo dõi rất kỹ, luật mới được đề ra càng được theo dõi kỹ hơn. Chúng tôi đang bàn với một số vị dân biểu và thượng nghị sĩ để tổ chức một cuộc điều trần về việc thực thi Luật Magnitsky Toàn Cầu.


Được biết theo lẽ thì ngày 30 tháng Tư năm nay Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ phải nộp bản phúc trình đầu tiên về việc thực thi. Tuy nhiên tin từ Bộ Ngoại Giao báo qua cho quốc hội Mỹ biết là thể thức chưa xong nên chưa thể báo cáo.

Chính vì thế mà thời điểm nộp phúc trình được dời đến ngày 10 tháng Mười Hai là ngày Quốc Tế Nhân Quyền hàng năm. Đây cũng là lý do BPSOS tập trung mọi vận động liên quan đến Luật Magnitsky Toàn Cầu với danh sách 168 người có quyền thế trong chính phủ Việt Nam phải bị chế tài vì vi phạm nhân quyền của người dân một cách trầm trọng.

Thanh Trúc,
RFA

Thư mời tham dự Họp Báo tại San Jose, California ngày 29 tháng 4, 2017 về việc Tìm Công Lý cho các Nhà Báo bị sát hại



Thư mời tham dự Họp Báo ngày 29 tháng 4, 2017 về việc Tìm Công Lý cho các Nhà Báo bị sát hại

1. Thời gian:

Từ 01h trưa đến 03h chiều

2. Địa điểm:

Community Mêting Hall,
1180 Coleman Ave
San Jose, CA 95110

3. Diễn giả:

Nguyễn Thanh Tú, con trai của cố ký giả Nguyễn Đạm Phong
Tom Weston, cựu nhân viên FBI
Doug Zwemke, cựu sĩ quan cảnh sát điều tra
ẠC Thompson, phóng viên PBS
Tony Nguyen, nhà làm phim
Sở thuế vụ Liên bang Hoa Kỳ (Internal Revenue Service).

4. Đối tượng tham dự:

Đại diện các cơ quan thông tấn, giới truyền thông báo chí quan tâm về sự kiện

Mục tiêu buổi họp báo:

Nguyễn Thanh Tú, con trai của cố ký giả Nguyễn Đạm Phong sẽ trình bày về những công việc anh đã và đang thực hiên, với phần đóng góp của một số chuyên viên đều tra.

Ghi chú: Xin vui lòng xác nhận tham gia của quí vị trước ngày 15 tháng 04, 2017.

Mọi chi tiết xin liên lạc: damphong@hotmail.com, nguyentut@hotmail.com

* Tác giả gửi tới VANEWS

Mời xem Video: Ông Nguyễn Thanh Tú họp báo tố cáo đích danh "Việt Tân sát hại bố ông" ở Nam California (P1)



Mời xem Video: Ông Nguyễn Thanh Tú họp báo tố cáo đích danh "Việt Tân sát hại bố ông" ở Nam California (P2)



Làm thế nào để Thủ tướng Phúc được ‘thăm Mỹ’ nhanh nhất?


Làm thế nào để Thủ tướng Phúc được ‘thăm Mỹ’ nhanh nhất? 

Mời xem Video: Tranh dành Quyền lực



Năm 2017 đã “mở hàng” đối ngoại Việt Nam bằng những “tâm tư lạ” và chưa có tiền lệ.

Tháng Ba năm 2017, đột nhiên xảy ra một động tác “bắn tiếng” chưa từng có tiền lệ: trang Facebook của chính phủ Việt Nam đăng tải những thông tin về ý nguyện của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc “sẵn sàng đi thăm Mỹ”.

Trước đó vào tháng Hai, nhân vụ nữ sát thủ mang hộ chiếu Việt là Đoàn Thị Hương bị bắt ở Malaysia, lần đầu tiên Bộ trưởng công an Tô Lâm đã “chiếu cố” trả lời phỏng vấn đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) - một hãng truyền thông mà báo đảng ở Việt Nam thỉnh thoảng vẫn xem là “đài địch”. Trả lời không chỉ một lần mà đến hai lần, sau đó Tô Lâm còn trả lời phỏng vấn cả đài BBC, khiến một số quan chức cấp thứ trưởng ngoại giao cũng không còn quá e dè với “đài địch” nữa.

Còn trước đó nữa - tháng Giêng, Chủ tịch Hội nhà văn Việt Nam là Hữu Thỉnh bất ngờ thông báo “sẽ mời tất cả các nhà văn hải ngoại về dự “hội nghị hòa hợp dân tộc về văn học” vào dịp lễ giỗ tổ Hùng Vương ngày 10 tháng Ba âm lịch”. Ngày này sắp đến.

Công khai ‘gợi ý’

Tính chất khác thường của “Thủ tướng sẵn sàng thăm Mỹ” cần được đối chiếu với việc trước đây các hoạt động vận động và thỏa thuận về những chuyến thăm cao cấp Việt - Mỹ đều thông qua kênh ngoại giao, và thường gần đến lúc “đi” mới công bố thông tin trên báo chí nhà nước, chứ hoàn toàn không có chuyện bày tỏ mong muốn như vừa đây trên trang Facebook của chính phủ.

Vào năm 2013, giới ngoại giao Việt đã âm thầm mở một cuộc vận động để Tòa Bạch Ốc mời ông Trương Tấn Sang - chủ tịch nước vào thời điểm đó - đến Washington vào tháng Bảy cùng năm. Còn để ông Nguyễn Phú Trọng - tổng bí thư - được đón tiếp tại Phòng Bầu Dục vào tháng 7/2015, nghe nói trước đó Bộ ngoại giao Việt Nam đã “chạy đôn chạy đáo” để vận động Bộ Ngoại giao Mỹ dành cho ông Trọng những nghi thức tiếp đón cấp nguyên thủ quốc gia như đối với Gorbachev của Liên Xô vào năm 1987.

Nhưng bây giờ thì không còn âm thầm nữa, mà gần như công khai “gợi ý”.

Thậm chí, trang Facebook chính phủ còn nhắc lại “kỷ niệm” về việc “ông Trump nói trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Việt Nam sau khi đắc cử Tổng thống Mỹ rằng ông sẽ tiếp ông Phúc “bất cứ lúc nào, dù là ở Washington hay là New York”.

Không những “sẵn sàng đi thăm Mỹ”, vào ngày 9/3/2017 ông Phúc còn gián tiếp thông qua một đoàn doanh nhân Hoa Kỳ để đề nghị phía Mỹ “quan tâm lại vấn đề TPP”, cho dù quan điểm của Tổng thống Trump đã xác quyết ngay từ ngày đầu ông nhậm chức bằng việc ký quyết định hủy bỏ việc Mỹ tham gia hiệp định này.

Cần lưu ý rằng động tác “bắn tiếng” từ phía Việt Nam diễn ra trong bối cảnh chưa rõ phía Mỹ đã chính thức mời Thủ tướng Phúc công du Hoa Kỳ hay chưa. Nhưng theo một số tin tức ngoài lề thì cho tới giờ này, người Mỹ còn đang quá bận rộn với công việc nên “chưa có thời giờ nghĩ đến Việt Nam”.

Tình thế khó khăn kinh tế của chế độ Việt Nam nói chung và của Thủ tướng Phúc cũng bởi thế càng cám cảnh. Đã từng hy vọng TPP là cứu tinh gần như duy nhất cho nền kinh tế Việt đã trượt vào chu kỳ suy thoái đến năm thứ 9 liên tiếp, giới lãnh đạo chóp bu càng tỏ ra thất vọng sâu sắc khi bị trôi tuột kỳ vọng “GDP Việt Nam sẽ tăng 25% khi vào TPP”, khiến chân đứng chế độ càng bị chao nghiêng dữ dội.

Nếu không thể thuyết phục Mỹ về TPP, Việt Nam chỉ còn hy vọng Mỹ sẽ không quá làm khó đối với các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Mỹ và do đó vẫn duy trì được xuất siêu Việt Nam sang Mỹ khoảng 25 tỷ USD/năm. Thực tế ám ảnh là trong những năm gần đây, do chất lượng không bảo đảm nên một số mặt hàng của Việt Nam như gạo, cá ba sa, tôm… đã bị hàng rào kiểm định chất lượng của Mỹ chặn lại, khiến giá trị của xuất khẩu Việt bắt đầu giảm sút.

Đó là chưa kể một cảnh báo có ý nghĩa vừa được nêu ra bởi tổ chức xếp hạng tín dụng quốc tế - Credit Suisse. Một báo cáo của tổ chức này nhận định rằng các biện pháp kiểm soát biên giới gắt gao hơn của chính quyền Tổng thống Trump có thể làm giảm một lượng kiều hối tương đương với 0,4% GDP của Việt Nam. Tổng lượng kiều hồi từ Mỹ về chiếm 4% GDP của Việt Nam. Báo cáo cho rằng điều này sẽ tác động mạnh nhất đến thị trường bất động sản và bán lẻ.

Thực tế là trong năm 2016, lượng tiền mà “kiều bào ta” gửi về Việt Nam đã chỉ còn 9 tỷ USD, giảm hơn 30% so với con số 13,2 tỷ USD của năm 2015.

Chưa kể nếu dự luật về thuế biên giới đánh vào hàng nhập khẩu của chính quyền ông Trump được thông qua, Việt Nam có thể bị giảm thêm 0,9% GDP…

Tự cứu

Ông Nguyễn Xuân Phúc có lẽ là đời thủ tướng rơi vào hoàn cảnh “tế nhị” nhất trong lịch sử triều đại cộng sản.

Không chỉ là người phải gánh quá nhiều khó khăn kinh tế và xã hội để lại từ đời thủ tướng trước - ông Nguyễn Tấn Dũng, Thủ tướng Phúc dường như còn là niềm hy vọng duy nhất của Bộ chính trị đảng để làm sao có thể kiếm ra tiền nuôi dưỡng bộ máy gần 4 triệu đảng viên và gần 3 triệu công chức viên chức, chưa tính đến một lực lượng quân đội thường trực nửa triệu binh sĩ mà chi phí quốc phòng luôn “ngốn” gần 5% GDP, trong đó nhu cầu “sẵn sàng chiến đấu” với Trung Quốc có vẻ được đẩy lên những cấp độ cao hơn cứ sau mỗi quý hoặc nửa năm.

Nhưng khác hẳn với thời “tiền nhiều như nước” của Thủ tướng Dũng, một phần không nhỏ của kinh tế Việt Nam giờ đây đã kiệt quệ cùng gánh nặng nợ công không phải chỉ “sát ngưỡng nguy hiểm 65% GDP” như các báo cáo mang tính di truyền từ đời Nguyễn Tấn Dũng đến nay, mà đã vọt lên đến 210% GDP, tương đương khoảng 431 tỷ USD.

Chưa cần nói đến nhiệm vụ “đầu tư phát triển”, bây giờ thì chỉ cần có đủ tiền để trả nợ lãi vay cho quốc tế và trong nước đã là quá thành công. Nhưng quả là “Phúc bất trùng lai, họa vô đơn chí”, ông Nguyễn Xuân Phúc nhậm chức thủ tướng vào đúng thời gian mà hầu hết các chủ nợ lớn nhất là Ngân hàng thế giới, Quỹ tiền tệ quốc tế, Ngân hàng Phát triển Á châu đều đồng loạt tuyên bố ngừng các khoản cho vay lãi suất ưu đãi và thời gian ân hạn đối với Việt Nam. Tất cả phải trở về nguyên trạng thế sòng phẳng của “kinh tế thị trường”.

Có thể hình dung sức ép của Bộ chính trị đảng, và đặc biệt từ Tổng Bí thư Trọng - người đặc biệt ao ước có được TPP - tràn ngập đến thế nào dành cho Thủ tướng Phúc.

Tình thế đó đã biến ông Phúc thành “ngôi sao” duy nhất có khả năng kiếm tiền. Nhưng ở một vế có đi có lại, thành công hay thất bại chính trị của ông Phúc sẽ tùy thuộc phần lớn vào những chuyến công du đối ngoại để làm sao vay được tiền và xin được viện trợ không hoàn lại.

EVFTA?

Có thể còn một lý do thiết yếu nữa để Thủ tướng Phúc “sẵn sàng thăm Mỹ”: Hiệp định thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA).

EU được đánh giá là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam sau Hoa Kỳ và luôn giúp Việt Nam xuất siêu đến 20 tỷ USD hàng năm chứ không phải thường nhập siêu đến hơn 50 tỷ USD mỗi năm (cả chính ngạch lẫn tiểu ngạch) như thương mại song phương giữa Việt Nam với Trung Quốc.

Vị thế của thị trường EU sẽ càng quan trọng đối với Việt Nam trong bối cảnh hàng Việt xuất đi thị trường Mỹ đang gặp phải rào cản đáng kể về giám định chất lượng.

Thế nhưng đã hơn một năm trôi qua tính từ thời điểm Tháng Mười Hai năm 2015 khi EVFTA được ký kết chính thức, mọi chuyện vẫn giậm chân tại chỗ mà chưa có động tác triển khai nào tiếp theo. Kinh tế Việt Nam cũng bởi thế vẫn chưa có gì được coi là “hưởng lợi” từ EVFTA.

Vào đầu năm 2017, một lần nữa, việc triển khai FTA giữa EU và Việt Nam được đặt ra giữa hai bên. Nhưng vào thời gian này, hoàn cảnh đã khác biệt nhiều so với một năm trước.

Nếu một năm trước, vai trò của EU trong đàm phán thương mại và đối thoại nhân quyền gắn với thương mại với Việt Nam vẫn còn tương đối mờ nhạt trước vị trí đương nhiên của người Mỹ, thì kể từ giữa năm 2016, khi bắt đầu một cuộc “chuyển giao” về vai trò đối thoại và đàm phán nhân quyền đối với Việt Nam từ Mỹ sang EU, vai trò của EU và nghị viện khối này đã dần mạnh lên.

Vì thế, một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của Thủ tướng Phúc có lẽ không ngoài việc thuyết phục Tổng thống Trump vận động EU sớm thông qua EVFTA. Và càng tốt nếu không có điều kiện Việt Nam phải cải thiện nhân quyền.

Không loại trừ chuyến thăm Việt Nam của Nhật hoàng vào cuối tháng 2/2017 đã có một tác động nào đấy đến thái độ “sẵn sàng đi thăm Mỹ” của Thủ tướng Phúc.

Việc Nhật hoàng không đưa ra một hứa hẹn nào về việc Nhật Bản sẽ gia tăng viện trợ cho Việt Nam có thể cũng là một hàm ý “Nhật còn phải hỏi ý kiến người Mỹ”.

Vậy làm thế nào để thủ tướng phúc có thể “thăm Mỹ” nhanh nhất và có hiệu quả nhất?

Cải cách thể chế và cải thiện nhân quyền

Thiết tưởng nên nhớ lại chuyến công du rất đặc biệt của Tổng thống Obama đến Myanmar vào cuối năm 2012. Trước đó một năm, Thein Sein - tổng thống theo đạo Phật của Myanmar đã hồi tâm một cách kỳ lạ và đưa ông trở thành một nhân vật lịch sử theo đúng nghĩa: giải chế cho lãnh tụ đối lập là bà Aung San Suu Kyi, ban hành luật tự do biểu tình, tự do hội họp, tự do báo chí, trả tự do hàng loạt cho các tù nhân chính trị, bắt đầu cải cách kinh tế… Kết quả là song trùng với chuyến thăm Myanmar của Obama, Câu lạc bộ Paris đã xóa món nợ lên đến 6 tỷ USD cho Myanmar và đầu tư nước ngoài bắt đầu ồ ạt chảy vào đất nước đã nhòa nhạt ách quân phiệt này.

Còn Việt Nam thì sao?

Bi kịch chính thể sinh ra từ tư tưởng thủ cựu và thói xấu bo bo đục khoét dân để trục lợi.

Mời xem Video: Nóng: Lão nông Nam Bộ Vương Văn Thả giải thích lý do ông chửi Hồ Chí Minh và ĐCSVN?



Từ lâu lắm rồi, bất chấp đòi hỏi của các tầng lớp dân chúng trong nước cùng rất nhiều lần khuyến nghị của quốc tế, giới chóp bu Việt Nam vẫn bo bo giữ thế độc quyền chính sách cho những doanh nghiệp lợi ích nhóm nhà nước trong ngành xăng dầu và điện lực, vẫn ôm trọn quyền “sở hữu đất đai toàn dân” mà thực chất là kéo dài càng lâu càng tốt cơ hội cho các nhóm lợi ích và quan chức thu hồi đất của dân với giá rẻ mạt. Và trong khi viện ra đủ thứ lý do để “treo” các quyền hiến định của dân như Luật Biểu tình, Luật Lập hội, Luật tự do báo chí thì vẫn thẳng tay đàn áp giới bất đồng chính kiến và những người dân nào dám thể hiện các quyền ấy.

Để rốt cuộc, nếu không chịu cải cách thể chế và cải thiện nhân quyền một cách thực chất, nhóm lãnh đạo bảo thủ và lợi ích trong đảng sẽ chính là một bức tường dựng đứng mà Thủ tướng Phúc không cách nào trèo qua để kiếm tiền nuôi đảng.

Phạm Chí Dũng
Blog VOA

Nghịch lý Quan hệ Việt-Mỹ: Di sản Chiến tranh hay Hậu Lịch sử


Nghịch lý Quan hệ Việt-Mỹ: Di sản Chiến tranh hay Hậu Lịch sử

Mời xem Video: Môi Trường Khoa Học - Formosa Vũng Án



“Chúng ta phải tìm cách làm thay đổi các định kiến, làm cho những gì quen thuộc trở thành xa lạ…làm cho giới trẻ lạc hướng và giúp họ tìm cách định hướng lại mình…” (Drew Gilpin Faust, Chủ tịch Harvard, Diễn văn Khai giảng năm 2009).

Khi Drew Gilpin Faust lên thay Larry Summers làm chủ tịch Harvard (năm 2007) vì phát ngôn của ông ấy bị coi là xúc phạm phụ nữ, nhiều người cho rằng sự thay đổi đó là vì lý do chính trị. Nhưng khi đọc bài diễn văn của bà Faust (năm 2009) tôi rất ấn tượng bởi kiến giải của bà ấy, phản ánh sự thay đổi mạnh trong tư duy giáo dục Mỹ.

Nay đọc xong bài diễn văn mới của Drew Gilpin Faust (Hệ quả: Chiến tranh, Ký ức và Lịch sử, Saigon, 23/3/2017), tôi cảm thấy băn khoăn, không phải vì Stephen Bannon là sản phẩm của trường Kinh doanh Harvard. Lẽ ra tôi phải cảm thấy phấn khởi vì bà Faust là chủ tịch Harvard đầu tiên đến thăm Việt Nam nơi có trường Đại học Fulbright (FUV) cũng như FETP. Tuy đã có ba Tổng thống Mỹ đến thăm Việt Nam từ sau chiến tranh (Bill Clinton năm 2000, George Bush năm 2006, Barrack Obama tháng 5/2016), nhưng chưa có chủ tịch Harvard nào đến đây, tuy giáo dục là chìa khóa cho tương lai quan hệ Việt-Mỹ.

Năm ngoái, khi tổng thống Obama đến thăm Việt Nam và chính thức khai trương trường Đại học Fulbright, có Ngoại trưởng John Kerry tháp tùng, mà không có chủ tịch Harvard, tuy FUV cũng như FETP là dự án được đồng bảo trợ và quản trị bởi trường JFK của Harvard hơn hai chục năm qua. Dù sao thì muộn còn hơn không! Tuy bài diễn văn của chủ tịch Harvard đề cập đến mối liên quan giữa Việt Nam và Mỹ (vì di sản chiến tranh), chuyến thăm Việt Nam của bà là một phần của chuyến thăm khu vực, bao gồm tham dự sự kiện gây quỹ Harvard tại Singapore trước đó và chương trình thăm Hong Kong sau đó.

Câu chuyện hợp tác đào tạo Việt-Mỹ bắt đầu cách đây gần ba thập kỷ khi Tom Vallely sáng lập Vietnam Program (tại Harvard, 1989) và lập ra trường FETP (tại Saigon, 1994) như một chương trình hợp tác giữa trường JFK của Harvard và trường Đại học Kinh tế Saigon. Nay, trường Đại học Fulbright Vietnam (FUV) sắp trở thành “trường Đại học tư thục phi lợi nhuận đầu tiên của Việt Nam” dựa trên các nguyên tắc “chịu trách nhiệm giải trình, dựa trên năng lực, minh bạch, tự quản, tôn trọng lẫn nhau và cởi mở về nghiên cứu”, được tài trợ bởi quỹ ủy thác “Trust for University Innovation Vietnam” (tại Massachusetts).

Nếu giáo dục thực sự là chìa khóa cho tương lai, thì FETP chính là tiền đề cho ý tưởng lập ra trường Đại học Fulbright Vietnam, với sự ủng hộ cao của ngoại trưởng John Kerry và tổng thống Barrack Obama. Tuy nhiên, những người ủng hộ FETP (và FUV) hiểu rõ khó khăn thế nào để duy trì hoạt động của dự án FETP trước những ý định muốn loại bỏ nó (vì lo ngại “âm mưu diễn biến hòa bình”). Trong khi Vietnam Program và FETP cuối cùng đạt được mục tiêu, thì VEF không thành công (phải chuyển quỹ cho FUV). Mục tiêu của VEF là bảo trợ cho một trung tâm khoa học hàng đầu tại Việt Nam (chứ không chỉ cấp học bổng). Dù sao, ngày càng nhiều sinh viên Việt Nam sang Mỹ du học. Nhưng tại sao nhiều người sau đó không muốn quay về Việt Nam, dẫn đến chảy máu chất xám ngày một nhiều?

Chỉ từ tháng 7 đến tháng 11/2015, số sinh viên Việt Nam tại Mỹ đã tăng lên 18,9%, chỉ sau India (20,7%) và China (19,4%), làm tổng số sinh viên Việt Nam tại Mỹ tăng lên 28,883 người (năm 2016). Việt Nam đứng thứ 6 trong số các nước có sinh viên đông nhất tại Mỹ, và Mỹ đã vượt qua Australia (có 28,524 sinh viên Việt). Tuy sinh viên Việt đã có tại 50 bang của Mỹ, nhưng 10 bang có số sinh viên Việt đông nhất là California, Texas, Washington, Massachusetts, New York, Pennsylvania, Florida, Virginia, Illinois and Georgia. Số sinh viên Việt tại 10 bang này là 20,797, chiếm 72% tổng số sinh viên Việt tại Mỹ.

Là một nhà sử học, bà chủ tịch Harvard đã dành nhiều thời gian nói về Nội chiến Mỹ trong mối liên quan đến Việt Nam và những bài học lịch sử. Bà đã đúng khi đề cập đến Việt Nam như “Một đất nước, chứ không phải một cuộc chiến ” với “tất cả sự phức hợp, vẻ đẹp, lịch sử, sống động và đầy triển vọng”, trong khi thừa nhận Việt Nam đã ấn định thảm kịch của thời đại đó, khi 3 triệu tấn bom đạn và 11 triệu thùng chất độc diệt cỏ đã được ném xuống đó, nơi 58,220 lính Mỹ, và 3 triệu người Việt, cả quân sự và dân sự, đã chết.

Đến tận bây giờ, bóng ma Việt Nam vẫn còn sống, đang ám ảnh cả người Mỹ và người Việt. Hơn bốn thập kỷ sau cuộc chiến tranh, di sản Việt Nam vẫn hủy hoại sự nghiệp chính trị của những người như Bob Kerrey (là chủ tịch FUV), và làm cho hòa giải giữa người Việt với nhau còn khó hơn nhiều so với giữa Việt Nam và Mỹ. Bà chủ tịch Harvard nói lịch sử “giúp chúng ta đối mặt với những bóng ma và quỷ sứ mà thảm kịch của quá khứ đã để lại di sản cho chúng ta đến tận bây giờ. Nó soi sáng sự mù quáng và tàn bạo đã tạo ra chiến tranh, và giúp chúng ta nỗ lực vì hòa bình”. Trong cùng bài diễn văn đó, bà Faust nhận xét, “Cuối cùng, chúng ta quay lại với từ “Veritas” – là cam kết của Harvard sẽ sử dụng tri thức và nghiên cứu để nhìn thấu những ảo tưởng, sự lừa dối, định kiến , và lòng vị kỷ. Sự thật sẽ đến cùng với những khám khá khoa học không bị trói buộc bởi ý thức hệ và chính trị…”

Tôi tin sẽ có ý nghĩa hơn nếu bà chủ tịch Harvard dành nhiều thời gian hơn để nói về tương lai quan hệ giữa hai nước, nay đang đứng trước những thách thức không phải chỉ từ di sản của chiến tranh trong quá khứ (mà người ta đã quen) mà còn từ nghịch lý của “hậu Lịch sử” và Trumpism (mà nhiều người còn bị bất ngờ). Không ai biết rõ điều gì đang diễn ra trong Nhà Trắng lúc này, và những hệ quả không lường trước.

Tuy hai quốc gia cựu thù đã bình thường hóa quan hệ từ năm 1995, nhưng họ mới hoàn tất quá trình đó năm ngoái khi tổng thống Obama bỏ cấm vận vũ khí và chính thức khai trương Đại học Fulbright. Đó là động tác tượng trưng ủng hộ Việt Nam đang bị đè bởi cái bóng đen hiếu chiến của con rồng Trung Quốc, đang quyết thống trị Biển Đông. Nay không ai biết rõ làm thế nào để ngăn cản Trung Quốc biến vùng biển này thành cái ao của họ, trước định hướng chính sách khó lường của chính quyền Trump về Trung quốc và Đông Á.

Mời xem Video: Được TQ hổ trợ Nguyễn Phú Trọng quyết xóa sổ tận gốc tay chân Nguyễn Tấn Dũng tại hội nghị TW5?



Lịch sử đang lặp lại và thế giới “hậu Lịch sử” đang đổ vỡ, làm xổng những bóng ma của quá khứ từ các hầm mộ. Trong khi quan hệ chính trị giữa hai chính phủ có thể biến động khó lường, quan hệ văn hóa giáo dục giữa hai quốc gia thường bền vững sống lâu hơn các chính phủ đang cầm quyền, vượt qua ý thức hệ và trò chơi chính trị. Nhưng quy luật “hệ quả không định trước” sẽ phát huy tác dụng chỉ khi nào hai cựu thù của cuộc chiến sai lầm biết cách biến gánh nặng quá khứ thành lợi thế tương lai, cho một thế giới tốt đẹp hơn.

28/3/2017

Nguyễn Quang Dy
Viet-studies

Tự do Internet bị thử thách


Bác sĩ Nguyễn Đan Quế.

Mời xem Video: Hotgirl Xứ Thanh - Trịnh Văn Chiến



Mạnh mẽ phản đối NĐ 72 và TT 38. Không được chụp mũ, không được áp dụng bậy bạ, áp chế quần chúng. Buộc tội phải có chứng cớ, phải chứng minh được một cách thuyết phục trước những bác bỏ của Luật sư Nhân quyền.

Internet có mặt tại Việt Nam đã được 2 thập niên. Hiện có 52 triệu trong 92 triệu dân sử dụng. Chính mạng xã hội toàn cầu xuyên biên giới www này đã và đang giúp những blogger Việt Nam phá vỡ bưng bít thông tin của độc tài CS Hà nội, đưa phong trào đấu tranh đòi Nhân quyền và Dân chủ Việt Nam tiến lên. Theo Hà nội, chỉ nội trong năm 2016 Bộ Thông Tin Tuyên Truyền (viết tắt là Bộ 4T) đã phát hiện 800 tài khoản facebook và 300 kênh youtube ‘phản động’ khiến giới cầm quyền độc tài ở Hà nội ăn không ngon ngủ không yên, vì mọi mánh lới dối trá lừa bịp dân bị tố cáo, phơi bầy ra hết trên mạng. Người dân Việt đang có nhiều cơ may thoát dần khỏi sự nô lệ về đầu óc của độc quyền thông tin một chiều cộng sản, từ từ thức tỉnh và một cách hết sức tự nhiên là ước muốn được có Tự do – Dân chủ.

Trước nguy cơ internet có thể làm lung lay tận gốc rễ chế độ, Bộ 4T đang tìm mọi cách khống chế, hoặc chí ít hạn chế tối đa những ảnh hưởng tai hại khôn lường của tự do internet bằng cách ban hành các luật lệ khắc nghiệt nhằm trấn áp giới bất đồng, trong đó phải kế Nghị định 72/2013/NĐ-CP về việc quản lý, cung cập, sử dụng dịch vụ internet và thông tin trên mạng (tắt là NĐ 72); và Thông tư 38/2016/TT-BTTTT (tắt là TT 38) qui định chi tiết cung cấp thông tin công cộng qua biên giới.

Chỉ mới 3 tháng đầu năm 2017 đã có 9 blogger bị bắt và truy tố hoặc theo điều 79 của Bộ Luật Hình Sự (âm mưu lật đổ), hoặc điều 88 (tuyên truyền chống nhà nước) hoặc điều 145 (chống người thi hành công vụ), số người bị bắt trải dài từ Bắc chí Nam trên toàn quốc. Đó là những trường hợp của các blogger Trần Thị Nga, Vũ Quang Thuận, Nguyễn Văn Điền, Nguyễn Văn Oai, Nguyễn Văn Hóa, Nguyễn Danh Dũng, Phan Kim Khánh, Bùi Hiếu Võ, Trần Minh Lợi.

Và để mở rộng phạm vi càn quét, bộ trưởng Bộ 4T Trương Minh Tuấn muốn mưu tìm kiểm soát mạnh mẽ hơn nữa và toàn diện hơn nữa internet và trong một buổi họp mới đây với Đại sứ Mỹ Ted Osius, ông Tuấn lên tiếng nhờ Mỹ tìm cách giúp làm sao để 2 công ty lớn trên internet là Google (sở hữu youtube) và Facebook mở văn phòng đại diện tại Việt Nam và hợp tác theo yêu cầu của Hà nội loại bỏ những tin tức bất lợi trên facebook và youtube, với chiêu bài là làm sạch môi trường mạng, hiện đang tràn ngập đủ mọi loại tin, thật có, giả có, bịa đặt, phỉ bang, nói xấu… Nhưng thực sự Bộ 4T quan tâm chính yếu vào an ninh chính trị nghĩa là nhắm vào Phong trào đấu tranh cho Nhân quyền và Dân chủ Việt Nam, còn an ninh xã hội chỉ là cái cớ để tránh khỏi bị quốc tế chỉ trích khi đàn áp nhắm cả vào những người tranh đấu.

Hà nội muốn lợi dụng nhân dịp các cường quốc internet như Mỹ, Anh, Pháp Nhật… đang rất lo ngại những quảng cáo được đăng ‘không thích hợp’ trên các trang mạng thuộc Google, youtube, facebook vì bị đặt cạnh những nội dung cực đoan (thí dụ chẳng hạn như mộ quân của khủng bố nhà nước Hồi giáo IS). Số người vào xem (số views) nhiều thì giá tiền trả cho quảng cáo càng cao. Mà views cao thường là do quần chúng thích tin ‘phản kháng’, ‘phản động’, tin giật gân, tin bịa đặt, tin dựng đứng, tin thêm mắm thêm muối, tin đời tư hay tin ăn chơi của các quan chức… thôi thì đủ thứ, giống như chợ trời bát nháo không thiếu thứ gì trên cõi đời này. Chưa bao giờ trên mạng lại hỗn loạn như hiện nay.

Vì chưa có được luật quốc tế về Internet, các chính phủ trên thế giới đang làm áp lực muốn yêu cầu Google, youtube, facebook xét lại vấn đề chính sách quảng cáo. Nếu không, rút không quảng cáo nữa. Thiệt hại cho Google, facebook chắc chắn là không nhỏ.

Trong một thông cáo gửi cho báo chí, youtube cho biết rằng “chúng tôi có các chính sách rõ ràng về các yêu cầu gỡ bỏ từ các chính phủ khắp thế giới”, “chúng tôi dựa vào các chính phủ thông báo cho chúng tôi các nội dung mà họ tin là trái phép thông qua các kênh chính thống, và nếu thấy hợp lý, chúng tôi sẽ thực hiện việc hạn chế sau khi xem xét kỹ lưỡng”. “Chúng tôi có các chính sách rõ ràng về các yêu cầu gỡ bỏ từ các chính phủ khắp thế giới”.

Bắt chước tương tự như vậy, Việt Nam:

– Một mặt, mạnh tay áp dụng NĐ 72 và TT 38 phạt hình sự và hành chính những blogger kiên quyết thực thi quyền tự do tư tưởng, tự do phát biểu theo lương tâm mình để đấu tranh cho Tự do – Dân chủ.,

– Mặt khác, Bộ 4T tìm cách áp lực các công ty trong nước rút quảng cáo ra khỏi youtube và facebook nếu Google và facebook không hợp tác với Hà nội để loại bỏ những thông tin gọi là ‘phản động’, mà tổng quát có thể thấy xuất phát từ 3 nguồn:

1. Nguồn từ những nhà tranh đấu cho Nhân quyền và Tự do – Dân chủ..

2. Nguồn quần chúng xả ‘su páp’ uất ức lên tai ương độc tài, mà không biết làm sao thì chửi bới cho hả dạ đỡ tức.

3. Nguồn của các phe phái mâu thuẫn trong đảng, trong chính quyền tung ra ‘chơi nhau’ vì mâu thuẫn phe nhóm về quyền và tiền (như trang Quan Làm Báo, Chân Dung Quyền Lực…hay như gần đây nhất ngày 26/3/2017, một bức thư ký tên Trịnh Văn Lâu với đầy đủ các chức danh được gửi đến trang Ba Sàm, với nội dung chỉ đích danh một số nhân vật đặc biệt như đương kim ủy viên bộ chính trị Nguyễn Văn Bình, đại gia Trầm Bê, Thiếu tướng công an Trần Quốc Liêm… Kiến nghị rất quyết liệt: cách chức, bắt, xử lý pháp luật).

Chuyện Hà nội bắt chước yêu cầu các công ty Việt Nam rút quảng cáo trên youtube và facebook, áp lực này đối với google và facebook có lẽ thực sự không đáng kể, như gãi ghẻ. Chỉ riêng facebook do Mark Zuckenberg lập 2014 hiện là 1 trong 5 tỷ phú giầu nhất thế giới với tài sản theo Forbes công bố 2016 là 51,6B.

Còn nhờ Mỹ, theo chỗ chúng tôi được biết là Mỹ khuyến khích các công ty Mỹ đầu tư vào Việt Nam, nhưng phía Việt Nam trước hết phải có luật lệ minh bạch và hiệu quả, nhất là về luật bảo vệ tài sản trí tuệ (bản quyền), mới mong các đại lý của các công ty này tại Việt Nam hợp tác. Mà nếu có, cũng chỉ hợp tác theo nguyên tắc và tiêu chuẩn của họ, chính yếu là nhằm loại bỏ những khía cạnh tiêu cực (nếu có) nhưng vẫn phải giữ nguyên phần căn bản của internet là tự do tư tưởng.

***

Phong trào quần chúng tự phát đấu tranh cho Nhân quyền và Tự do – Dân chủ Việt Nam đang đứng trước một thử thách lớn và khá phức tạp trong việc xử dụng vũ khí chiến lược internet vì: NĐ 72 và TT 88 nương theo cơn lốc chống khủng bố quốc tế của các cường quốc internet nhằm bịt miệng những nhà đấu tranh chân chính cho Nhân quyền và Tự do – Dân chủ của dân tộc Việt Nam.

Cuộc đấu tranh cho Nhân quyền và Tự do – Dân chủ của dân tộc ta đang đứng trước thử thách lớn mà chúng ta bắt buộc phải vượt qua để đưa công cuộc đấu tranh chung đến thành công.

Chúng ta cần làm sáng tỏ hơn nữa lý tưởng mà chúng ta đang theo đuổi, bản lĩnh của chúng ta, và nhất là các nhà tranh đấu trực tiếp tham gia các trang mạng, facebook, youtube cần tập hợp sức chiến đấu, gia tăng hỗ trợ nhau để giành chiến thắng trên mặt trận internet. Rồi đây chắc chắn, vì nhu cầu, những luật lệ quốc tế sử dụng internet sẽ càng ngày càng minh bạch, chặt chẽ hơn, loại ra ngoài vòng chiến những phần tử cực đoan khủng bố cũng như những chế độ độc tài gian ác chuyên chụp mũ những người đấu tranh chân chính là khủng bố, phá hoại, trong khi chính chúng là ‘nhà nước mafia chuyên môn khủng bố’.

Nhưng ngay bây giờ và ngay trên khắp đất nước Việt Nam này, chúng ta cần phải:

A/ Mạnh mẽ phản đối NĐ 72 và TT 38. Không được chụp mũ, không được áp dụng bậy bạ, áp chế quần chúng. Buộc tội phải có chứng cớ, phải chứng minh được một cách thuyết phục trước những bác bỏ của Luật sư Nhân quyền.

B/ Bênh vực những người đấu tranh đứng đắn, đồng thời cũng mạnh mẽ tố cáo lên án nhưng kẻ đội lốt Dân chủ, làm những chuyện phi pháp, hoặc có những lời lẽ thiếu văn minh, khiếm nhã, xúc phạm người khác. Cốt cách của nhữn ngươi đấu tranh dân chủ nhân quyền là văn hóa. Vì thế không thể mượn mạng xã hội để chửi bới, cực đoan chính trị và tạo cớ cho chính quyền đàn áp giới tranh đấu.

Mời xem Video: Cung điện nguy nga tráng lệ tổ ấm của Tổng bí thư Nông Đức Mạnh và bà vợ bé ĐBQH Đỗ Thị Huyền Tâm



C/ Nhất loạt lên tiếng yêu cầu các chính phủ dân chủ, các cơ quan quốc tế đấu tranh cho Nhân quyền, các Đại sứ quán, các công ty hoạt động tại Việt Nam, dù trong hoàn cảnh nào, dù chống khủng bố hay chống tệ nạn xã hội, luôn phải đứng về phía những nhà tranh đấu, chứ không được hùa theo kẻ mạnh về quyền và tiền mà đi ngược lại quyền lợi chính đáng của cả dân tộc Việt Nam đang hy sinh gian khổ đấu tranh mưu cầu Tự do và Dân chủ.

Nguyễn Đan Quế
VNTB

Tôi Đi Trên Vỉa Hè Sài Gòn


Ông Đoàn Ngọc Hải và đoàn tùy tùng trong chiến dịch đập phá vỉa hè. Ảnh: báo TN

Mời xem Video: Tranh dành Quyền lực



Tôi có nhiều kỷ niệm về Sài Gòn và vỉa hè Sài Gòn. Lần đầu tiên tôi đến Sài Gòn vào 1953. Bấy giờ tôi từ Nha Trang vào, đi tìm để nối lại liên lạc với nhóm học sinh kháng chiến Huế, vào đấy đi học hay làm việc. Tôn Thất Thanh, Nguyễn Điền và một số anh em nữa đón và làm việc với chúng tôi. Thanh và Điền, hai người bạn rất thân của tôi, dẫn tôi đi thăm thành phố. Chúng tôi lên xe thổ mộ, xe ngựa chở khách đi trong phố, từ xóm Bàn Cờ đến chợ Bến Thành. Sau đó chúng tôi lang thang, đi bộ qua các phố Tây. Họ dẫn tôi đến những hiệu sách. Ở đó tôi đã mua được nhiều tác phẩm văn học khuynh tả, như Khói lửa (le Feu), Gót sắt (Talon de fer)... Đặc biệt tôi đã mua được cuốn La Lutte des Classes en France (Cuộc đấu tranh giai cấp ở Pháp). Trong cuốn sách này có bài tựa rất quan trọng của F. Angels, mà những người cộng sản ở Nga ở Tàu ở Việt cố lờ đi như tuồng bị mù chữ! Lời thú nhận hay sám hối của Angels trong bài tựa ấy như sau: “Lịch sử chứng tỏ chúng tôi đã mắc sai lầm. Quan điểm của chúng tôi hồi đó chỉ là ảo tưởng. Lịch sử còn làm được nhiều hơn; không những đã xóa bỏ mê muội của chúng tôi hồi đó, mà còn thay đổi điều kiện đấu tranh của giai cấp vô sản. Phương pháp đấu tranh năm 1848 nay đã lỗi thời về mọi mặt: chẳng có mục tiêu lớn Chủ nghĩa Cộng sản gì cả. Đó chỉ là một mệnh đề được người khai sáng chủ nghĩa Mác đề xuất lúc trẻ. Nhưng đã vứt bỏ nó trong cuối đời”. (Chú ý năm 1848 là năm Mác và Angels công bố Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, trong đó có những nhận định, những chủ trương rất sai lầm, tội lỗi. Nhưng Lênin, Mao, Hồ... đều vẫn cứ coi đó như kinh thánh của phong trào cộng sản thế giới. Còn hôm nay tháng 3 năm 2017, Đảng bộ và chính quyền Sài Gòn đã hành xử với cái vỉa hè Sài Gòn đúng như tinh thần cộng sản “chế độ xưa ta thề phá thật tan tành”...

Bấy giờ đi dạo trên vỉa hè Sài Gòn, tôi rủng rỉnh hơn cả, vì tôi là giáo sư trường Trung học Kim Yến ở Nha Trang. Chúng tôi “kéo ghế” nơi một khu bán đồ giải khát. Ngồi trên vỉa hè thoáng đãng nói chuyện phiếm và bàn với nhau việc hoạt động kháng chiến. Bấy giờ vỉa hè là của hàng rong, của các em đánh giày, bán báo, của cả những nhà hàng được quây một khoảnh để đặt bàn ghế bán giải khát cho khách vãng lai. Hồi ấy, vỉa hè chưa thành nhu cầu bức thiết của những người có xe máy. Thành phố có cái vẻ bình yên, lịch sự với những sinh hoạt thông thường của đô thị. Còn trong khu Bàn Cờ, nơi tôi trọ, thì đường ngang, lối dọc, sát vách, sát thềm, sát hàng rào bằng phên đan, làm gì có vỉa hè. Thế mà đã mấy chục năm trôi qua. Điền, sau này là cử nhân toán, từng làm Bí thư Ban cán sự sinh viên Sài Gòn Gia Định, rồi được cử làm Chủ tịch Hội Sinh viên Giải phóng, đã hy sinh ở Củ Chi. Năm 1976 khi tôi trở lại Sài Gòn, Bội Quỳnh, em ruột của Điền, một bác sĩ, thiếu tá công an đưa tôi đi Thủ Đức thắp hương cho Điền. Quỳnh chỉ “nấm mộ của anh Điền. Nhưng chỉ có mộ chí chứ không có người”. Nhớ lại, hồi ấy lũ chúng tôi vô tư biết bao nhiêu, mơ mộng biết bao nhiêu, cứ ngây thơ nghĩ sau này Sài Gòn là của đằng mình, sẽ giữ cho nó vẫn là Hòn ngọc Viễn Đông. Chúng tôi đã ngồi trên vỉa hè Sài Gòn tán dóc, mơ mộng, nghĩ về những điều tưởng tượng mai sau. Quả thật cái mai sau mà chúng tôi hình dung một cách ngây thơ hồi ấy chẳng giống cái mai sau hiện thực một chút nào.

Tôi nhớ có lần mình đã được đi trên vỉa hè của đại lộ có cái tên rất thiền học-đường “Dưới bóng cây bồ đề” ở Berlin. Tôi nhớ mang máng tiếng Đức là Under den Linden (phát âm là Un-tơ ten Linh-ten), không biết có đúng không, nhưng nghĩa thì là như vậy. Con đường ấy thông cả Đông sang Tây. Trước khi chưa phá bức tường Berlin thì nó bị cắt làm đôi. Ở giữa đường là bồn hoa rộng trên 10 m, một thảm xanh dịu dàng, vỉa hè rất rộng cũng ngót mươi mét, hàng cây bồ đề được cắt xén, từng quãng lại có ghế đá cho khách lãng du. Tôi đã ngồi ở đó thả hồn mộng mơ. Tôi tưởng tượng Mác và Gienny cùng bạn bè đã từng ngồi đâu đó, từng tranh luận về những ý tưởng cao sang của Mác mà thực chất là nhiều hoang tưởng bậy bạ, đáng yêu. Cái hoang tưởng luôn là cái đáng yêu của nhân loại! Tôi lại đẩy xa sự tưởng tượng của tôi sang đến tận những vỉa hè của Luân Đôn. Nơi đó hơn trăm năm trước có thể cả Mác và Angels đã thì thầm với nhau về cái gọi là “Chủ nghĩa Mác”, rồi Mác phải giẫy nẫy lên mà rằng, “làm sao tôi lại là mác xít được”. Có thể hai ông đã hình thành những ý tưởng “sám hối” như Angels đã thổ lộ trên bài tựa đã nói.

Có thể người ta đã không nghĩ cho hết những vai trò của vỉa hè. Nó phong phú và lãng mạn, và thiết dụng biết bao nhiêu. Vì vỉa hè không phải là mạch máu như những con đường. Nó chính là hệ thống kinh lạc. Nó cũng nuôi dưỡng nền văn minh đô thị. Sự ứng xử chí phèo, hùng hục, võ biền… thật bất nhẫn và… vô học. Nhớ có lần anh Viện nói “cái chuyên chính vô sản không đáng sợ bằng cái chuyên chính vô học”. Tâm thức nông dân phong kiến Đông phương, kể cả cái phương Đông Nga La Tư cũng thế. Người ta đã không nghĩ được cái thực thể “bourgeois” là con người của Văn minh Đô thị. Họ gán cho nó là bọn tư sản bóc lột. Thật sự con người của Văn minh Đô thị chính là nhân loại mới của thế giới. Chúng ta đã u mê, lười biếng, cả tin và ngạo mạn để không tìm cho ra cái cốt tủy của “Đô thị và Con người của Đô thị”. Vì thế chúng ta không biết xây đắp, vun trồng cho con người đô thị lớn lên, xứng đáng là “héros de notre temps” (như tên một tác phẩm văn học Nga). Trên vỉa hè, người bán hàng rong (kể cả người đánh giầy, em bán báo…) người khách hàng cần đi mua sắm cần chỗ để xe máy, những vỉa hè thoáng, mát cần giành chỗ cho khách lãng du, và cả lúc cần giành cho người biểu tình. Nước Anh không thể Brexit nếu không có vỉa hè! Hãy đối xử với vỉa hè với một tầm của trí tuệ và tình cảm của những người “Bourgeois”. Quê mùa, Chí Phèo và cả Bá Kiến đều không tương thích với nền văn minh đô thị mới.

Mấy ngày vừa rồi ở Sài Gòn tôi nghe nhiều những ý kiến xung quanh cái vỉa hè. Tôi có mấy cuốc taxi đi Hàng Xanh, đi Thủ Đức, đi Khánh Hội. Mấy chú lái taxi kể không biết bao nhiêu là chê bai trách móc. Tôi hỏi trước khi đập phá dọn dẹp họ có đưa ra một kế hoạch chu đáo không. Chẳng hạn như ông Thăng, ông Phong có biết thành phố có bao nhiêu km vỉa hè, loại rộng mươi lăm mét là bao nhiêu, loại hẹp năm ba mét, loại rất hẹp… Mà một vỉa hè chuẩn của Đô thành nhứt nước thì tối thiểu rộng bao nhiêu, có bao nhiêu vỉa hè không đạt chuẩn. Còn trên cái vỉa hè thì có bao nhiêu nhu cầu, quyền và lợi. Đâu phải chỉ chính quyền mới có quyền với vỉa hè, người hàng rong cũng có cái quyền của người ta chứ. Mỗi hạng người có quyền, có lợi, và có nghĩa vụ theo từng nhu cầu. Thành ra bây giờ có thể thêm vào cách nói của người Pháp “Dis-moi qui tu hantes, je te dirai qui tu es”. Là “hãy nói cho biết họ đối xử vỉa hè thế nào. sẽ bảo cho biết trình độ quản trị đô thị”. Đừng lấy làm chơi câu chuyện vỉa hè này. Không phải là muốn sánh với Singapore, mà là muốn vươn tới một Đô thành văn hóa, văn minh, hiện đại. Hành xử thô bạo, đơn giản, cảm tính đâu có được. Nội một cái vỉa hè tính không xong, ai tin được những hứa hẹn, quy hoạch trời biển khác?

May quá, cái vỉa hè như là một bài học của thử thách. Hãy học cách làm tử tế xem. Đầu tiên là điều tra cơ bản, hiện trạng thế nào, có bao nhiêu mối quan hệ với nó, chuẩn của nó ở một Đô thành tầm vóc là thế nào, cái quyền, cái lợi cái nghĩa của từng loại nhu cầu là gì. Cùng nhau bàn đi rồi hẵng hành động. Hãy nên nhớ chính Lênin cũng phải thốt lên “gót chân Achilles của cộng sản là dốt, tham và cậy quyền”. Nếu cùng một việc, một lúc bộc lộ cả ba chỗ yếu kém như thế thì làm sao thọ cho đặng. Mà chính cả Lênin cũng chẳng biết đàng mù nào để bịt mấy gót Achilles cho khỏi sụm.

Mời xem Video: Được TQ hổ trợ Nguyễn Phú Trọng quyết xóa sổ tận gốc tay chân Nguyễn Tấn Dũng tại hội nghị TW5?



Triết học hiện đại cũng khẳng định “cái tiêu cực cũng có cái giá trị tích cực của nó”(Xem cuộc trò chuyện của triết gia F. Jullien với Minh triết). Từ cái khó ló cái khôn, từ cái vấp ngã mà biết đứng dậy. Từ cái ngu mà biết học, từ cái làm càn làm ẩu, mà biết lắng nghe.

Tôi không chỉ đi một ngày đàng, mà đi đến mấy ngày ở Thành phố nên cũng thấy khôn lên đôi chút.

Nguyễn Khắc Mai
Bauxite Việt Nam
 
website statistics
Top ↑ Copyright © 2011. Người Đưa Tin - All Rights Reserved
Back To Top ↑